LOGOS 01: VÀI ĐIỂM NHẤN LIÊN QUAN ĐẾN GIÁO LÝ VIÊN THEO ĐỨC THÁNH CHA PHANXICÔ

11 / 04/ 2019, 07:04:37

Mục vụ giáo lý đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống và sứ mệnh của Hội Thánh, như chính Hội Thánh đã thừa nhận: “Những thời kỳ Hội Thánh được canh tân cũng là những thời kỳ mạnh mẽ về việc dạy giáo lý” (GLHTCG, 8). Vào dịp gặp gỡ Giáo lý viên quốc tế năm 2013, Đức Thánh cha Phanxicô đã khẳng định: “Huấn giáo là một cột trụ để giáo dục đức tin”.[1] Dựa trên các diễn văn của Đức Thánh Cha (ĐTC) Phanxicô tại các cuộc gặp gỡ các Giáo lý viên ở Roma năm 2013, ở Uganda năm 2015, ở Argentina năm 2017, và Tông huấn Niềm Vui Tin Mừng, xin phép được nêu lên vài điểm nhấn của ngài liên quan đến Giáo lý viên (GLV): (1) Giáo lý viên là một ơn gọi, (2) dạy giáo lý là một việc thánh, và (3) Cần phải khởi hành từ Chúa Kitô.

1. GIÁO LÝ VIÊN LÀ MỘT ƠN GỌI

Trước hết, ĐTC xác nhận sự đóng góp quan trọng của GLV trong sứ vụ loan báo Tin Mừng của Hội Thánh và khẳng định GLV là một ơn gọi.[2] Điều này không chỉ cho thấy ý nghĩa cao đẹp của việc dạy giáo lý, mà còn khích lệ GLV thi hành ơn gọi cao quí của mình.

1.1. Một ơn huệ Chúa ban

Được mời gọi phục vụ trong Hội Thánh (với tư cách GLV) là một ơn ban, một quà tặng từ Chúa Kitô. Thật vậy, “không ai có thể tự ban cho mình lệnh truyền và sứ vụ loan báo Tin Mừng” (GLHTCG 875), như Thánh Phaolô dạy: “… Làm sao rao giảng, nếu không được sai đi” (Rm 10,15). Chính Chúa Kitô đã thiết lập nhóm Mười Hai và sai các ngài đi rao giảng Tin Mừng (x. Mc 3,13-14). Quyền bính và tư cách rao giảng Tin Mừng của Hội Thánh do chính Chúa Kitô ban tặng (GLHTCG 875), và, vì là ơn huệ Chúa ban nên cũng cần mau mắn trao ban cho người khác.[3]

1.2. Để dạy những gì Chúa Giêsu đã dạy

Trong lời giới thiệu về cuốn Sách Giáo lý mới nhất hiện nay (Do Cat), ĐTC Phanxicô xác quyết rằng học thuyết này không phát xuất từ bất cứ ai, nhưng từ trọng tâm của Tin Mừng, từ chính Chúa Giêsu Kitô (Do Cat, tr.12). Nơi khác, ngài dạy: Chúa Kitô phải là người thầy đầu tiên và quan trọng nhất của chúng ta.[4] Lời dạy này nhắc nhở GLV nhớ tới đặc tính quan trọng hàng đầu của việc dạy giáo lý: “qui Kitô”.

Quả vậy, “trong việc dạy giáo lý […] chỉ một mình Đức Kitô giảng dạy, còn bất cứ ai khác chỉ là phát ngôn viên của Người, phải để Đức Kitô nói qua miệng lưỡi họ... mọi Giáo lý viên đều phải áp dụng cho mình lời nói huyền nhiệm này của Đức Giêsu: "Đạo lý tôi dạy không phải là của tôi, nhưng là của Đấng đã sai tôi’"(GLHTCH 426).

Dĩ nhiên, để có thể trung thành với sứ điệp Tin Mừng của Đức Kitô, GLV cần phải tuyệt đối trung thành với nội dung giáo lý đức tin của Hội Thánh, vì Hội Thánh là “cột trụ và điểm tựa của chân lý” (1 Tm 3,15; GLHTCG 2032).  

1.3. Trở nên những sứ giả vui tươi

Sứ mạng loan báo Tin Mừng không chỉ xuất phát bởi lời mời gọi của Đức Kitô, mà còn được tác động bởi việc cảm nghiệm sâu xa tình yêu và lòng thương xót của Chúa, như Thánh Phaolô đã thú nhận: “Tình yêu Đức Kitô thúc bách tôi” (1 Cr 5,14). Tâm hồn và cuộc sống của người dạy giáo lý, vì thế, cần trở nên lời chứng sống động của niềm vui và hy vọng về sự sống bất diệt.[5]

2. DẠY GIÁO LÝ LÀ MỘT VIỆC THÁNH

ĐTC Phanxicô nhắc nhở các GLV: “Anh chị em đừng quên rằng việc mình đang làm là một việc thánh.”[6]

2.1. Đem Tin Mừng đến cho mọi người

Dạy giáo lý là một việc thánh, vì như Hội Thánh dạy: "Ở trung tâm của việc dạy giáo lý, chủ yếu chúng ta gặp một nhân vật: đó là Đức Giêsu Kitô Nazareth, Con Một của Chúa Cha… Người đã chịu khổ hình và chịu chết vì chúng ta; và Người, từ khi sống lại, luôn luôn sống với chúng ta […] Dạy giáo lý là giúp người ta nhận ra toàn bộ kế hoạch vĩnh cửu của Thiên Chúa trong con người Đức Kitô; là tìm hiểu ý nghĩa các hành động và lời nói của Đức Kitô cũng như các dấu lạ Người đã thực hiện” (GLHTCG 426). “Trong việc dạy giáo lý, phải giảng dạy Đức Kitô, là Ngôi Lời Nhập Thể và là Con Thiên Chúa” (GLHTCG 427).

Vì thế, GLV cần cố gắng chỉ cho học viên của mình biết Chúa Giêsu Kitô là ai. Quả vậy, sau một thời gian huấn luyện, đào tạo, Chúa Giêsu chỉ hỏi các môn đệ của Ngài có một điều: “Dân chúng bảo Thầy là ai? […] Còn anh em, anh em bảo Thầy là ai?" (x. Lc 9,18-20). Trả lời đúng câu hỏi này sẽ giúp ta có một sự hiểu biết thấu đáo toàn bộ mặc khải của Thiên Chúa, vì như Thánh Phaolô dạy: Thiên Chúa “cho ta được biết thiên ý nhiệm mầu: thiên ý này là kế hoạch yêu thương Người đã tiền định từ trước trong Đức Kitô” (Ep 1,9).

Dĩ nhiên, theo ĐTC Phanxicô, đành rằng việc học tập giáo lý là một sự loan báo Lời và phải tập trung vào Lời,[7] nhưng không chỉ để trình bày một hệ thống tín lý hoặc luân lý, mà, trước hết và trong mọi nơi mọi lúc, phải loan báo cho người ta biết rằng: “Đức Giêsu Kitô yêu thương bạn; Người đã hiến dâng mạng sống của mình để cứu bạn, và hiện tại mỗi ngày Người hằng kề cận bên bạn, củng cố bạn, giải thoát bạn.” Và theo ĐTC, tất cả sự đào luyện Kitô giáo trước tiên là để đào sâu sứ điệp trên (Kerygma – Lời rao giảng tiên khởi), vì “không có gì vững chắc hơn, sâu xa hơn, kiên vững và khôn ngoan hơn lời loan báo này.”[8]

2.2. Dẫn con người về với Chúa Kitô

Nếu trọng tâm của việc dạy giáo lý là loan báo Đức Kitô, thì mục đích của việc dạy giáo lý lại nhắm vào lợi ích của con người. Quả vậy, “mục đích tối hậu của việc dạy giáo lý là làm cho con người không những được tiếp xúc, mà còn được hiệp thông mật thiết với Chúa Giêsu Kitô; nhờ đó, con người được hiệp thông với Chúa Cha, với Chúa Thánh Thần và với nhân loại”(HDTQDGL 2017, 39; GLHTCG 426; HDTQ 1997, 81).

Để giúp người ta về với Chúa Kitô, GLV cần cho người ta hiểu rằng tin vào Đức Kitô và bước theo Người “không chỉ là điều chân thật và chính đáng, nhưng còn là điều tốt đẹp, có khả năng bao trùm cuộc sống bằng một vẻ sáng chói mới mẻ và một niềm vui sâu xa, ngay cả trong thử thách.”[9] Và theo ĐTC Phanxicô, đó là điều tốt đẹp nhất của công việc giáo dục.[10]

Thật vậy, qua việc dạy giáo lý, ngoài việc loan báo nội dung đức tin, Hội Thánh “còn tạo ra một trường đào tạo, trong đó người ta vun trồng ơn đức tin đã lãnh nhận theo cách thế là tất cả mọi hành động và lời nói phản ảnh lại ơn được trở thành môn đệ của Chúa Giêsu.”[11] Nói cách khác: “việc dạy giáo lý là một cuộc đào tạo Kitô giáo toàn diện, khai mở hết mọi nhân tố của đời sống Kitô hữu” (HDTQ 1997, 84), ngõ hầu giúp người Kitô hữu chu toàn ơn gọi nên thánh của mình (Mt 5,48), và chính điều này Hội Thánh chu toàn nhiệm vụ giúp người Kitô hữu trưởng thành trong đức tin.”[12]

2.3. Nơi nào tuyên xưng danh Chúa Kitô nơi đó có Thánh Thần

ĐTC nhắc nhở: “Thánh Thần ở giữa anh chị em bất kỳ lúc nào chúng ta nâng lòng trí lên Chúa trong lời cầu nguyện. Ngài sẽ ban ánh sáng và sức mạnh cho anh chị em.[13] Lời dạy này làm vọng lại quả quyết của Thánh Phalô: “không ai có thể tuyên xưng Đức Kitô là Thiên Chúa mà không do Thánh Thần hướng dẫn” (1 Cr 12,3b). Quả vậy, chỉ nhờ sự hướng dẫn của Thiên Chúa con người mới có thể hiểu biết mầu nhiệm về Người. Chính Chúa Giêsu đã nói với Thánh Phêrô: “Này anh Simon con ông Gioan, anh thật là người có phúc, vì không phải phàm nhân mặc khải cho anh điều ấy, nhưng là Cha của Thầy, Đấng ngự trên trời” (Mt 16,17).

Vì thế, Hội Thánh dạy rằng, “trong việc dạy giáo lý […] phải dạy về Chúa Thánh Thần, vị Thầy nội tâm của đời sống theo Đức Kitô, người khách dịu hiền và người bạn linh hứng, hướng dẫn, sửa chữa và củng cố đời sống [theo Chúa Kitô]” (GLHTCG 1697). Lời dạy này giúp GLV nhận thức được công việc giáo lý mình phục vụ là việc thánh, việc của Thiên Chúa, để luôn biết phó thác và cậy trông vào sự hướng dẫn, giúp đỡ của Ngài.

Về điểm này, HDTQ 2017 bày tỏ: “Chúng tôi xác tín rằng việc dạy giáo lý hoàn toàn lệ thuộc vào hành động của Thiên Chúa, Đấng hoạt động nhờ Thánh Thần của Người, đồng thời hiệu quả của việc dạy giáo lý luôn là ân huệ của Thiên Chúa. Xác tín này giúp GLV luôn kiên nhẫn trong việc dạy giáo lý, vì biết rằng hạt giống Lời Chúa một khi được gieo vào tâm hồn, vẫn nảy mầm, lớn lên và sinh hoa kết trái, cho dù người gieo thức hay ngủ” (HDTQ 2017, 78).

3. CẦN PHẢI KHỞI HÀNH TỪ CHÚA KITÔ

Vì dạy giáo lý là một ơn gọi để làm việc thánh, nên để có thể thực hiện ơn gọi thiêng liêng này, GLV cần phải khởi hành từ Chúa Kitô. Nghĩa là:[14]

3.1. Sống thân mật với Chúa Giêsu

Sống thân mật với Chúa Giêsu là một đòi hỏi của Tin Mừng. Chúa dùng hình ảnh cây nho và cành nho để khích lệ các môn đệ gắn bó với Người. Sự gắn bó này thực sự cần thiết để công việc của người môn đệ của Chúa có thể sinh hoa kết trái (x. Ga 15,1-8).

Là môn đệ của Chúa Giêsu, GLV được mời gọi năng “ở với Thầy Chí Thánh, lắng nghe, học hỏi với Chúa”, không phải nhất thời, nhưng cần được tập luyện để trở thành “một hành trình kéo dài trọn cuộc sống”, bằng việc tìm cách thích hợp viếng thăm Nhà Tạm, ở đó mình chiêm ngắm Chúa và để Chúa nhìn ngắm mình. Đó thực sự là cơ hội quí báu, cần thiết giúp ta “giữ cho ngọn lửa tình bạn [với Chúa Giêsu] được luôn nồng cháy, làm cho ta cảm thấy thực sự được Chúa nhìn đến, gần gũi và yêu thương.”[15]

Không ai có thể cho người khác điều mình không có (…). Nhờ có tương quan thân mật với Chúa, GLV mới có thể lôi cuốn người khác đến gần Chúa được. Để nhấn mạnh điều này, ĐTC Phanxicô đã trích dẫn một nhận xét thâm thúy của ĐTC Bênêđíctô XVI rằng: “Hội Thánh không phát triển nhờ việc cải đạo; Hội Thánh phát triển nhờ việc lôi cuốn người khác.’ [Và ngài thêm] “Điều lôi cuốn người ta chính là chứng tá của ta.”[16]

3.2. Ra khỏi bản thân để gặp gỡ tha nhân

Chúa mời gọi các môn đệ ở lại với Người nhưng Người cũng sai họ ra đi. Việc gắn bó với Chúa Giêsu bao hàm việc bước với Người đến với tha nhân, vì tông đồ là người được sai đi. Câu chuyện Chúa sai bảy mươi hai môn đệ đi giảng là một ví dụ (x. Lc 10,1-16). Kinh nghiệm cho thấy ai càng gắn bó với Chúa thì càng cởi mở hơn đối với người khác,[17] vì họ xác tín rằng yêu tha nhân chính là yêu Chúa (x. Mt 25,31-46).

Việc ra khỏi bản thân để đến với tha nhân làm cho người môn đệ của Chúa trở nên giống Chúa hơn, vì theo ĐTC Phanxicô, khi làm như thế, người ta được tham dự vào “sự năng động thực sự của tình yêu, là sự chuyển động của chính Thiên Chúa. Thiên Chúa là trung tâm, nhưng ngài luôn là sự hiến thân, là tương quan, là sự sống thông ban.”[18]

Bằng hình ảnh nhịp đập của trái tim (bóp vào – giãn ra), ĐTC khuyên GLV nên để tâm hồn mình có sự năng động thực sự của tình yêu. Thiếu một trong hai chuyển động trên, trái tim thôi đập và không còn sự sống nữa. Cũng vậy, khi thiếu đi một trong hai chiều kích: kết hiệp với Chúa Giêsu và đến với tha nhân, thì GLV không thể chu toàn ơn gọi của mình được.

3.3. Không sợ ra đi với Chúa tới các vùng ngoại biên

Được mời gọi tham gia vào việc loan báo Tin Mừng, GLV chẳng những được sai đi mà còn được sai tới các vùng ngoại biên. Lời mời gọi này nhắc nhở GLV đừng bao giờ sống “khép kín trong các nhóm của mình, trong các phong trào của mình, trong các giáo xứ của mình, trong các thế giới nhỏ bé của mình,”[19] vì thái độ cục bộ sẽ dễ dàng gây nên bệnh tật cho người ta, như người sống trong một ngôi nhà ẩm ướt, do bị khóa kín.[20]

Ra khỏi bản thân để đến với tha nhân, nhất là đến với những ai mà mình không ưa, không thích, thực sự là điều không dễ dàng. Phản ứng của ông Giona là một ví dụ. Ông đã từ chối đi rao giảng cho thành Ninivê theo lời đề nghị của Chúa, vì ông không thích dân thành ở đó: một dân tội lỗi. Với thái độ này, Giona đã khiến cho Ninivê trở thành vùng ngoại biên thế giới,[21] khiến cho nhiều người mất đi cơ hội được nghe Tin Mừng cứu độ của Chúa.

Theo ĐTC, câu chuyện về ông Giona “dạy chúng ta đừng sợ ra khỏi những khuôn mẫu của mình để đi theo Chúa.”[22] Không sợ từ bỏ ý riêng để thuận theo ý Chúa vì tin rằng ý Chúa tốt và đúng hơn ý mình. Không sợ đến những “vùng biên” vì tin rằng Chúa luôn ở đó (trước, trong và sau) mọi nơi chúng ta được mời gọi loan báo Tin Mừng, như Người đã hứa (x. Mt 28,20). Xác tín này giúp người được sai đi loan báo Tin Mừng có thể tránh khỏi tâm lý như chản nản khi thất bại và tự phụ khi thành công, đồng thời luôn luôn phó thác mọi công việc dạy giáo lý trong sự quan phòng kỳ diệu đầy yêu thương của Chúa.

Kết luận:

Trọng tâm của việc dạy giáo lý là Chúa Giêsu, Đấng cứu độ duy nhất của trần gian, hôm qua, hôm nay và mãi mãi  (x. Cv 4,12; Dt 13,8); nhờ Người, nhân loại được hiệp thông với Thiên Chúa Ba Ngôi, với Hội Thánh và với nhân loại.

Thế nên, trong dịp chuẩn bị cho lễ Giáng sinh 2017, ĐTC Phanxicô đã nhắc nhở cách mạnh mẽ các tín hữu: “Nếu chúng ta bỏ Chúa Giêsu đi, thì Lễ Giáng Sinh còn gì? Chỉ là một lễ hội trống rỗng. Xin đừng bỏ Chúa Giêsu ra ngoài Giáng Sinh! Chúa Giêsu là trung tâm của Giáng Sinh, Chúa Giêsu chính là Giáng Sinh! Hiểu không?”[23]

Vì vậy, dạy giáo lý là một việc thánh, một ơn gọi cao quí; và để công việc thánh thiêng này được sinh hoa kết trái, GLV cần luôn biết gắn bó với Chúa Giêsu (x. GLHTCG 864). Đẹp thay bước chân của người rao giảng Tin Mừng (x. Is 52,7; Rm 10,15).

 


[1] ĐTC Phanxicô, http://songtinmungtinhyeu.org/index.php?open=contents&display=2&id=2772

[2] https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox/15f4d2cc4022b1b2

[3] ĐTC Phanxicô, https://phanxico.vn/2015/11/28/giao-ly-vien-khong-chi-la-thay-day-ma-phai-la-chung-nhan/

[4] Ibid.

[5] Ibid.

[6] Ibid.

[7] Niềm vui Tin Mừng, 166.

[8] Ibid, 164-165

[9] Niềm vui Tin Mừng, 167.

[10] ĐTC Phanxicô, Sứ điệp gởi GLV quốc tế 2013 http://songtinmungtinhyeu.org/index.php?open=contents&display=2&id=2772

[11] ĐTC Phanxicô, Sứ điệp gởi các tham dự viên Đại hội Quốc tế Lần Thứ Nhất về Giáo lý tại Argentina, 2017, Bản dịch của Đức ông Phanxicô Borgia Trần Văn Khả.

[12] Niềm vui Tin Mừng, 160.

[13] ĐTC Phanxicô, ĐTC Phanxicô, https://phanxico.vn/2015/11/28/giao-ly-vien-khong-chi-la-thay-day-ma-phai-la-chung-nhan/

[14] ĐTC Phanxicô, Sứ điệp gởi GLV quốc tế 2013.

[15] Ibid.

[16] Ibid.

[17] Ibid.

[18] Ibid.

[19] ĐTC Phanxicô, http://catechesis.net/index.php/muc-vu/huan-giao/1913-phuong-phap-giang-day-giao-ly-cua-duc-giao-hoang-phanxico

[20] Ibid.

[21] Ibid.

[22] Ibid.

[23] x. http://vietcatholic.com/News/Html/240542.htm

 

Tác giả: Lm. Anrê Lương Vĩnh Phú
Tag:

Các tin khác:


Các tin đã đưa ngày: